Handel surowcami

Handel ropą naftową, złotem czy srebrem nie wymaga transportowania ogromnych ilości fizycznych aktywów. Przyjrzyjmy się, jak giełdy kontraktów terminowych i opcji umożliwiają globalny handel surowcami.

Jak handluje się surowcami?

Jeśli konsumenci surowców chcą nabyć je do natychmiastowej dostawy, korzystają z rynku kasowego (spot market). W tym przypadku kupujący otrzymuje dostawę swojego aktywa zaraz po rozliczeniu transakcji. Cena surowca podawana na rynku to zazwyczaj jego cena spot.

Jednak większość spekulantów nie chce fizycznie odbierać surowców – wymagałoby to dużej infrastruktury, której przeciętny trader nie posiada. Zamiast tego używają instrumentów pochodnych, takich jak kontrakty terminowe (futures) i opcje (options), aby kupować i sprzedawać złoto, ropę i inne surowce bez konieczności ich fizycznego posiadania.

• Kontrakty terminowe (futures) – umożliwiają zawarcie dzisiejszej transakcji, w której zobowiązujesz się do kupna lub sprzedaży określonej ilości surowca po ustalonej cenie w przyszłości.
• Opcje – dają prawo (ale nie obowiązek) kupna lub sprzedaży określonej ilości surowca po ustalonej cenie przed wygaśnięciem kontraktu.

Ceny kontraktów terminowych (futures) i opcji zmieniają się w zależności od ceny spot danego rynku. Dzięki temu spekulanci mogą zajmować zarówno pozycje długie (kupno), jak i krótkie (sprzedaż) na aktywach, unikając ryzyka rzeczywistej dostawy surowca – zamiast tego sprzedają kontrakt przed jego wygaśnięciem.

Przykład kontraktu terminowego na złoto

Kupujesz kontrakt terminowy (futures) na złoto, gdy cena złota wynosi 1850 USD. W ten sposób zobowiązujesz się do kupna 10 uncji trojańskich złota po cenie 1900 USD za trzy miesiące.

W miarę zbliżania się terminu wygaśnięcia kontraktu cena złota wzrasta do 1950 USD. Twój kontrakt pozwala Ci kupić złoto o 50 USD taniej niż cena rynkowa, co daje oszczędność 500 USD. Zamiast faktycznie kupować złoto, sprzedajesz kontrakt innej osobie za 450 USD, osiągając zysk w tej wysokości.

Jednak ceny kontraktów futures i opcji nie zależą wyłącznie od ceny surowca – uwzględniają także ryzyka i koszty związane z okresem do wygaśnięcia kontraktu. Jest to tzw. wycena terminowa (forward pricing).

Producenci i kontrakty terminowe (futures)

Nie tylko spekulanci korzystają z kontraktów terminowych. Producenci używają ich, aby zagwarantować sobie dochody z wydobywanych lub produkowanych surowców. Na przykład firmy naftowe wykorzystują kontrakty terminowe do zabezpieczenia się przed ryzykiem zmienności cen ropy naftowej w przyszłości.

Inwestorzy również korzystają z kontraktów terminowych (futures) do dywersyfikacji portfela i zabezpieczania się przed negatywnymi ruchami na rynku – bez konieczności przechowywania dużych ilości złota, ropy czy innych surowców.

Gdzie handluje się surowcami?

Podobnie jak akcje, kontrakty terminowe i opcje na surowce są przedmiotem obrotu na specjalnych giełdach. Niektóre z kluczowych giełd to:

Chicago Board of Trade (CBOT)

Handluje się tu złotem, kukurydzą, srebrem, pszenicą i ryżem. Jest to najstarsza giełda surowcowa na świecie.

Chicago Mercantile Exchange (CME)

Skupia się na towarach rolnych, takich jak mleko, bydło, wieprzowina i tuczniki.

New York Mercantile Exchange (NYMEX) 

NYMEX jest uznawana za najbardziej płynne miejsce obrotu kontraktami terminowymi na ropę West Texas Intermediate (WTI), a także za centrum handlu energią oraz wybranymi metalami.

London Metals Exchange (LME)

LME specjalizuje się w metalach przemysłowych, które nie zawierają żelaza, takich jak aluminium, miedź i ołów.

London International Financial Futures and Options Exchange (LIFFE)

Koncentruje się na towarach rolnych, takich jak kawa, cukier i pszenica.

Na giełdach surowcowych handel jest zarezerwowany dla wykwalifikowanych profesjonalistów – indywidualni inwestorzy zawierają transakcje za pośrednictwem brokerów.

Surowce a dźwignia finansowa

Kontrakty terminowe (futures) na surowce mają ustalone rozmiary, w zależności od rynku. Na przykład jeden kontrakt na ropę obejmuje 1000 baryłek, a kontrakt na złoto obejmuje 100 uncji trojańskich.

To sprawia, że większość transakcji na surowcach ma dość dużą wartość minimalną. Jeśli na przykład cena ropy WTI wynosi 50 USD za baryłkę, to zakup jednego kontraktu terminowego odpowiada transakcji o wartości 50 000 USD za ropę. Niektórzy brokerzy oferują tzw. mini kontrakty, ale i tak wiążą się one z handlem znaczną ilością danego surowca.

Aby uniknąć blokowania 50 000 USD w pojedynczej transakcji, wielu inwestorów korzysta z dźwigni finansowej (leverage). Działa ona podobnie jak na rynku forex – trader wpłaca depozyt, aby kontrolować znacznie większą kwotę kapitału.

Zamiast używać brokera surowcowego, niektórzy traderzy spekulują na cenach futures i rynku spot za pomocą instrumentów pochodnych, takich jak CFD (kontrakty na różnicę). Więcej o CFD omówimy w kursie „Handel z dźwignią”.

Co wpływa na rynki surowcowe?

Każdy rynek surowcowy ma unikalne czynniki wpływające na podaż i popyt, ale kilka kluczowych elementów warto śledzić:

• Przerwy w dostawach – Łańcuchy dostaw wielu surowców są podatne na zakłócenia. Nieurodzaj, strajki górników czy niestabilność polityczna w krajach produkujących ropę mogą zmniejszyć podaż, podnosząc ceny.
• Wahania popytu – Sezonowe zmiany wpływają na zapotrzebowanie na niektóre surowce, np. wyższy popyt na gaz ziemny i olej opałowy zimą. Z kolei złoto często zyskuje na popularności w okresach niepewności politycznej.
• Spowolnienia gospodarcze – Światowa gospodarka wciąż w dużej mierze opiera się na ropie. Jeśli produkcja przemysłowa zwalnia, popyt na ropę i metale przemysłowe również spada.